امروزه تماشاي آثار برجاي مانده از فرهنگ كهن، بناهاي تاريخي و باستاني، موزه هاي اشياء قديمي و جلوه هاي زندگي قرون گذشته حتي براي پيروان جنبش هاي رمانتيك (مكتب رمانتيسم ) كه شعراي انگليسي ويليام بليك و لردبايرون بيش از ديگران الهام بخش آن بودند تا مردم را به نظاره كردن شهرهاي ساخته شده به سبك گوئيك، رشته كوه هاي زيبا، رودخانه هاي خروشان و مناظر ديدني بكشاند، چندان جذاب و جالب بنظر نميرسد. ورزش هاي تفريحي مثل ماهيگيري و قايقراني يا ورزش هاي زمستاني كه انگليسيان در روستاي زيباي رزمات سوييس ابداع كننده آن بودند به تنهايي آمار گردشگر زيادي را به خود جلب نمي كنند.

نوشته شده توسط الهام حسینی در بیست و هشتم آبان 1386 |

شهر توريستي سرعين به دليل وجود آب‌هاي گرم متعدد كه اكثريت آنها داراي خواص درماني است هم چنين برخورداري از شرايط ممتاز آب و هوايي ييلاقي باعث شده تا در فصل تابستان مورد توجه گردشگران قرار گيرد به‌طوري‌كه متوسط مراجعات توريست‌ها در روزهاي تابستان 30 هزار نفر و حتي در روزهاي تعطيل و شرايط مساعد آب و هوايي حتي به 100 هزار نفر هم برسد. افزايش امكانات موجود در جهت سرويس دهي مناسب به گردشگران متناسب باافزايش جذب گردشگر به منطقه و افزايش تعداد روزهاي اقامت توريست‌ها بايد در این شهر مد نظر قرار گيرد. امروزه مسئله جذب توريست در شهر توريستي سرعين با دو چالش عمده مواجه بوده که هر لحظه ادامه حيات آنرا تهديد مي‌كند:

نوشته شده توسط الهام حسینی در بیست و ششم آبان 1386 |

جنگل های مانگرو ( حرا )

جنگل های مانگرواکوسیتم های کاملاً ویژه ای هستند که اجتماعات گیاهی و جانوری آنها در ارتباط با شرایط خاصی می تواند شکل گیرد.جنگل های حرا جنوب ایران در نوار ساحلی خلیج فارس و دریای عمان آخرین پراکنش جنگل های مانگرو در جنوب شرقی آسیا به شمار میروند. این جنگل ها از یک یا گاهی دوگونه مانگرو تشکیل شده و فراوان ترین گونه آن حرا است که در منطقه حفاظت شده حرا به تنهایی حضور دارد. جذر و مد آب دریا در سواحل که بطور موزون و مستمر هر روز انجام می شود در شکل گیری تنوع حیات این اکوسیستم نقش اساسی دارد. منطقه حفاظت شده حرا که در تنگ خوران بین جزیره قشم، سواحل حوزه بندر خمیر و در مصب و دلتای رودخانه مهران قرار گرفته از سال 1351 انتخاب و تحت حفاظت قرار گرفته است. بندر خمیر در شمال غرب منطقه حفاظت شده مهمترین شهر اطراف منطقه محسوب می شود بنادر پل ـ لافت کهنه و لافت نو نیز آبادی های مهم حاشیه این منطقه محسوب می شوند که پل در نوار ساحلی شمالی و بنادر لافت در شرق منطقه واقع شده اند. جاده اصلی بندرعباس به بندر خمیر از شمال منطقه عبور می کند و تمامی قسمت های منطقه بویژه از طریق دو بندر لافت و پل توسط قایق قابل دسترسی است. این جنگل ها نه تنها در سطح ملی حائز اهمیت هستند. بلکه دارای دو نوع ذخیرگاه زیستکره (MAB) و تالاب بین المللی نیز می باشند. این جنگل ها با محیط زیست پویا، ساز و کارهای پیچیده، پرندگان نادر، آبزیان غیر متعارف، کارکردهای مختلف، ارزش ها و زیبایی های سحرانگیز، خود پدیده های شگفت انگیزی می باشند که برای طیق گسترده ای از مردم از جذابیت های خاصی برخوردارند.قابلیت های پژوهشی و آموزشی این نظام اکولوژیک استثنایی و منحصر به فرد همانقدر برای دانشجویان جذابیت دارد که دیدن غروب سحرانگیز جنگل های نیمه شناور آن برای مردم عادی. این جنگل ها کانون دیدنیهای غیر متعارف و حیرت آور است. دیدن ماهی خزنده، پرندگان نادر همچون اگرت بزرگ، گیلان شاه و حواصیل هندی در کنار عقاب ماهیگیر، نوک قاشقی، پلیکان ها و فلامینگوها همیشه امکان پذیر نیست اما جنگل ها همیشه بهار دریایی حرا همه این دیدنی ها را یکجا به بازدید کنندگان خود سخاوتمندانه عرضه می کنند. بی دلیل نیست که امروز مناطق حفاظت شده در کل نوار ساحلی جنوب کشور و بویژه در عرصه مانگروها این میراث های طبیعی بی همتا را برای نسل حاضر و آتی حفظ کنیم.

نوشته شده توسط الهام حسینی در بیست و دوم آبان 1386 |

مندائیان تاریخ اسطوره ای خود را به حضرت آدم می رسانند

خوزستاني ها به مندائيان يا صابئين، "صبي"(به ضم ص و تشديد ب) مي‌گويند كه از ريشه "صب" عربي به معناي ريختن آب گرفته شده است اما مندائيان معتقدند كه عنوان "مندايي" از كلمه آرامي "مندا" به معناي علم و عرفان و معرفت آمده است.مشخص شده كه مندائيان در اواخر دوران اشكاني از فلسطين و اطراف وارد بين‌النهرين شده‌اند و تحقيقات تاريخي نشان مي‌دهد كه اين قوم، همان صابئيني هستند كه در قرآن در شمار اهل كتاب ذكر شده اند و در سال 1375 حضرت آيت‌الله خامنه‌اي هم فتوايي مبني بر اهل كتاب بودن ايشان صادر كردند.از تعداد دقيق مندائيان در ايران يا در كل جهان آمار دقيقي وجود ندارد، اما به نظر مي‌رسد كه تعداد 20000 نفر از آن‌ها در ايران(خوزستان) و شايد دو يا سه برابر اين تعداد هم در عراق(بغداد و شهرهاي جنوبي) زندگي مي‌كنند.

نوشته شده توسط الهام حسینی در بیستم آبان 1386 |

  تعداد پيست‌هاي بين‌المللي ایران به 13 پیست افزایش یافته است که این تعداد خود می تواند راهي براي آشنايي و معرفی توریسم ورزشی کشورمان به گردشگران داخلي و خارجي و علاقه مندان به ورزش اسکی باشد.در ادامه به معرفی مختصری از این پیست ها می پردازیم:

نوشته شده توسط الهام حسینی در شانزدهم آبان 1386 |

استفاده از گویش های مختلف در سرزمین پهناور ایران از دیرباز تا کنون نشان از وجود قومیت های گوناگون و گستردگی این کشور داشته است که در بخش گردشگری فرهنگی می تواند به عنوان یکی از جاذبه های این صنعت مورد توجه قرارگیرد که در ذیل به مهمترین آنها اشاراتی شده است:

نوشته شده توسط الهام حسینی در پانزدهم آبان 1386 |

زيبايي هاي سرزمين باستاني لرستان منحصر به يادگارهاي تاريخي نيست. استان لرستان سرزميني زيبا با آب و هواي دلپذير و محصور دركوه‌هاي مرتفع و صعب‌العبور است كه درسلسله جبال زاگرس مياني واقع شده است. از تمام جاده هاي ارتباطي اين استان ها مي‌توان به لرستان سرزمين چشمه‌هاي كوهستاني رسيد. وضعيت مناسب اقليمي و آب و هوايي استان وضعيت مطلوبي جهت رشد و توسعه بخش هاي مختلف گردشگري را فراهم كرده است. وجود آثار متعدد باستاني كه تاييدي بر سابقه درخشان فرهنگي اين منطقه است، همراه با جاذبه‌هاي فراوان طبيعي از ويژگي هاي ممتاز لرستان است. تاريخ كهن اين سرزمين و يادمان‌هاي به‌جاي مانده از آن مانند قلعه‌ها، پل‌ها، سنگ‌نوشته‌ها، غارهاي مسكوني پيش از تاريخ و غارهاي منقوش همگي جزء بهترين جاذبه‌هاي توريستي اين استان به شمار مي‌روند. استان لرستان داراي اقليم‌هاي مختلف و متنوع است، به طوريكه شمال آن با آب‌وهواي سرد شروع و جنوب آن به اقليم گرم ختم مي‌شود. تنوع وسيع آب‌ و‌ هوايي در استان شرايطي به وجود آورده كه در بسياري از متون از آن به عنوان شمايي از كشور پهناور ايران اسلامي منهاي مناطق كويري ياد كرده‌اند. لرستان مجموعه‌اي از تنوع آب‌و‌هوايي، گياهي و جانوري كل ايران است. به دليل وسعت كم اين استان مي توان با محور قرار دادن خرم‌آباد در سفرهاي يك روزه از تمامي جاذبه‌هاي تاريخي و طبيعي لرستان ديدن كرد.لرستان براي طبيعت‌گردان نيز يك مقصد رويايي به شمار مي رود. اشترانكوه با 4050 متر ارتفاع، درياچه هاي دوقلوي گهر ،دامنه‌هاي پرگياه زاگرس و جنگل‌هاي متراكم بلوط توانايي آن را دارند كه براي روزهای متمادی گردشگران داخلي و خارجي را در خود سرگرم كنند. كل، قوچ، ميش، گوزن، گرگ، خرس قهوه‌اي،كفتار، سياهگوش، انواع جوندگان و پرندگان شكاري مانند هما و عقاب طلايي نيز گونه‌هاي جانوري منطقه را تشكيل مي‌دهند كه ديدن آنها براي هر گردشگري مي‌تواند جذاب و رويايي باشد.خرم‌آباد، بروجرد، اليگودرز، دورود، ازنا، كوهدشت، دلفان، سلسله و پلدختر بزرگترين شهرستان‌هاي لرستان هستند كه در تمامي آنها حداقل امكانات موردنياز طيبعت‌گردان يافت مي شود. باتوجه به تركيب جمعيت عشايري، روستايي و شهري در استان و متناسب با نوع فعاليت آنها صنايع‌دستي نيز متفاوت و متمايز است.اكثر دست‌ساخته‌ها و بافته‌هاي عشايري و روستايي استان سياه‌چادر، قالي، گليم، چيت، جاجيم‌بافي و رنگرزي و صنايع دستي شهري استان خراطي، ورشوسازي، نمدبافي،‌ قالي‌بافي و گليم‌بافي و ... عمده سوغاتي هاي لرستان را تشكيل مي‌دهند. عسل لرستان كه از نظر مرغوبيت و ارزش غذايي سطح بالايي دارد يكي ديگر از محصولات سوغاتي لرستان به شمار ميرود كه بيشتر گردشگران به هنگام بازگشت مقداري از آن را به همراه دارند. قلعه فلك الافلاك، مناره آجري، سنگ‌نوشته‌هاي متعدد، گرداب سنگي، پل شكسته، موزه فلك الافلاك، مقبره زيدبن‌علي، درياچه كيو، آبشارنوژيان، آبشار سه‌گانه گريت و بقعه شجاع‌الدين خورشيد از مهمترين جاذبه‌هاي خرم‌آباد هستند كه نشان از قدمت بالاي تاريخي اين استان دارند. بقعه شاهزاده احمد، مقبره باباطاهر، سراب چنگايي، جاذبه هاي کوهدشت، چشمه گوگردي گراب، چشمه گوگردي خوشاب و چشمه سياب از ديگر جاذبه‌هاي لرستان، پایتخت طبیعت ایران هستند كه حداقل ارزش يك بار ديدن را دارند.

نوشته شده توسط الهام حسینی در دوازدهم آبان 1386 |

استان اصفهان يکی از بزرگترين مراکز توليد انواع مختلف صنايع دستی ايران محسوب می شود. اين استان از قديم الايام مهد هنرهای زيبا و صنايع ظريفه بوده است. تزئينات آجری، کاشی کاری، گچ بری و انواع خط در آثار تاريخی اصفهان، از حدود قرنها پيش تا دوره معاصر، بر اطراف و جوانب مناره ها و داخل و خارج مساجد، قصرها و هنرهای زری دوزی و قلم کاری، ترمه و نقره کاری و تذهيب و تحرير انواع کتاب، قرآن و قطعات نگارگری و نقاشی جملگی به مرکزيت هنری اصفهان گواهی می دهند.سيم کشی، زرکشی، زربافي، گلابتون دوزی، پولک دوزی، زنجيره بافی، قالی بافی و نساجی از صنايع دستی رايج اصفهان است. اين صنايع در عهد شاهان صفوی رونق فراوان داشت. در دوران قاجاريه، بازار صنايع دستی در اصفهان از رونق افتاد. ولی بعد از انقلاب مشروطه باز توسعه يافت. به طور کلی طرح و نقش عموم مصنوعات دستی اصفهان اعم از فرش و قلمکار و ظروف قلم زنی و کاشی، دوختنی های روی پارچه تحت تاثير طرحهای تزئينی دوران صفويه قراردارد و طراحان اصفهان، به نسبت قدرت درک و مهارت خود از آثار قديمی اقتباس می کنند و با خلاقيت خود، آنها را زيباتر می سازند. در حال حاضر اهم صنايع دستی استان عبارتنداز:

نوشته شده توسط الهام حسینی در دهم آبان 1386 |

گل‌فشان از جمله پديده‌هاي جالب توجه در منطقه ساحلي خزر و درياي عمان هستند. هر چند در نقاط ديگر دنيا نيز وجود دارد اما همبستگي اين عارضه زمين شناسي با منابع نفت و گاز آن را به پديده‌اي جذاب در اين دو حوضه تبديل كرده است. در كل تعداد گل‌فشان‌هاي زمين بيش از 800 عدد نيست كه بيش از نيمي از آنها در اطراف اين دو دريا قرار گرفته، بويژه تعدادي از آن در حوزه خزر در منطقه جمهوري آذربايجان واقع شده است.

نوشته شده توسط الهام حسینی در نهم آبان 1386 |

جامعه شهری، روستایی و عشایری سه جامعه‌ای هستند كه در یك اقلیم جغرافیایی و تحت نظر یك حكومت می‌توانند وجود داشته‌باشند.

نوشته شده توسط الهام حسینی در هشتم آبان 1386 |

مجموعه جاذبه های طبیعی و بکر و پیشینه تاریخی و تمدن فرهنگی غنی، همواره مورد توجه گردشگران بوده است. کشور ما با طبیعت و اقلیم متنوع خود قاره ای کوچک با دیدنی های بسیار می باشد. در جهان امروز کشورهای مختلف با معرفی جذابیت های گردشگری خود سعی در بهبود وضعیت اقتصادی و توسعه خود دارند. سرزمین ما با وجود مکان های جذاب و دیدنی، می‌تواند با استفاده از این ثروت، از طریق صنعت گردشگری در بهبود و رشد وضع اقتصادی خود کوشا باشد و ثروت های غیر قابل تجدیدی چون نفت و گاز و معادن را، برای آیندگان نگاه دارد.

نوشته شده توسط الهام حسینی در هفتم آبان 1386 |

عشایر ایرانی اقوامی هستند که در گذر از قرن‌ها زندگی دسته‌جمعی، به شیوه‌ای زیبا و باورنکردنی ساختار فرهنگی و اجتماعی قبیله‌ای خود را حفظ کرده و به عنوان دیدنی‌ترین جاذبه عصر تکنولوژی لقب یافته‌اند.

نوشته شده توسط الهام حسینی در ششم آبان 1386 |

اکوسیستم جنگلی در شمال و اکوسیستم‌های مرتعی و بیابانی در بخش‌های مرکزی و جنوبی محدوده جغرافیایی استان سمنان، جنگل‌ها، مراتع بیابانی، حیات وحش و وجود بسیاری از مناظر زیبا و چشمگیر، حوزه‌های کلان کویر و همچنین بافت تاریخی استان، وجود عشایر و... این استان را به یکی از استان های مهم ایران در زمینه گردشگری تبدیل کرده است، جاذبه های منحصر به فرد تاریخی چون کاروان سراهای تاریخی، قلعه های قدیمی، آب انبارها و قنات هایی با معماری منحصر به فرد، مسجد های تاریخی، بقعه ها و آرامگاهای مشاهیر و... در یک جا به نمایش گذاشته است، اما صرف داشتن یکی سری از منابع گردشگری نمی تواند در جهت توسعه صنعت گردشگری حرکت کند و به خودی خود نمی تواند جاذب گردشگران مشتاق باشد بلکه باید با شناسائی توانائی های گردشگری هر منطقه و ایجاد یکسری از تاسیسات و امکانات در محل از منابع بالقوه ؛ جاذبه های بالفعل ساخت.

نوشته شده توسط الهام حسینی در پنجم آبان 1386 |

آثار محيطي

رابطه بسيار نزديکي بين گردشگري و محيط زيست وجود دارد که سه شکل آن به شرح زير است :

1ـ بعضي از اشکال محيط زيست فيزيکي جاذبه‌هايي براي گردشگران محسوب مي‌شوند.

2ـ تسهيلات و زيربناهاي گردشگري بخشي از محيط زيست ساخته شده را تشکيل مي‌دادند.

3ـ توسعه گردشگري و استفاده گردشگران از يک ناحيه اثرات زيست محيطي ايجاد مي‌کند.

اثرات زيست محيطي گردشگري عمدتاً به اين دليل است که در محيط هايي که حساس و شکننده هستند، اين فعاليت، توسعه يافته است. مانند جزاير کوچک، سواحل، نواحي کوهستاني، نواحي مراتفع، کنار سايت هاي تاريخي و باستاني، زيرا اين نوع مکان ها منابع مهم و جاذبه‌هاي گردشگري توريست را شکل مي‌دهند (قادري،اسماعيل؛1380).

حضور گردشگران در کشورها مانند يک شمشير دولبه است از يک سو عاملي است که موجب حفاظت از ثروت هاي طبيعي و يادمان هاي باستاني و مذهبي کشور مي‌شود و از سوي ديگر عامل تخريب و حتي نابودي منابع است. لذا در توسعه حضور جهانگردان بين‌المللي لزوماً بايد تشويق اثرات مثبت و محدودسازي آثار منفي اين توسعه حضور را مطمع نظر داشت: جهانگردي به حفاظت و حراست از منابع طبيعي کمک مي‌کند. مثلاً براي حفاظت از پوشش گياهي و حيات وحش، مناطق حفاظت شده، پارک هاي ملي و منطقه‌اي ايجاد مي‌شود. به علاوه حضور جهانگردان خارجي علاقه‌مند به اين منابع موجب بيداري مردم نسبت به ارزش ميراث طبيعي کشور اشکال مختلف بهره‌برداري از آنها خواهد شد. از اين رو توسعه جهانگردي بين‌المللي بسيار مثبت و ارزنده است. به علاوه اينکه در مقايسه با ساير منابع به ويژه توليدات کارخانه‌اي آلودگي کمتري به دنبال دارد و نيز دليل موجهي براي بهسازي محيطي نقاط و چشم‌اندازهايي است که تا پيش از اين توسعه، به دست فراموشي سپرده شده بودند.

بنابراين در بسياري از کشورهاي در حال توسعه، جهانگردي بدون در دست داشتن خط مشي مشخص يا برنامه معين حراست و بهسازي محيط زيست توسعه يافته است. دليل اين امر احتمالاً کمبود منابع مالي و يا عدم آگاهي از زيان هاي احتمالي حاصل از توسعه حضور جهانگردان است.

آثار منفي حضور گردشگران بر محيط زيست عمدتاً عبارت است از: خسارت هايي که جهانگردان بر عناصر مختلف زيست محيطي که يک منبع مهم جهانگردي است وارد مي‌آورند. مانند تخريب زيستگاه هاي حيات وحش کشور، تخريب چشم‌اندازهاي طبيعي (ناشي از زياده‌روي در ايجاد تأسيسات اقامتي و پذيرايي در مناطق زيباي ساحل دريا و رودخانه‌ها يا چشم‌اندازهاي طبيعي)، تخريب يادمان هاي باستاي (سرقت يا خرابکاري در ساختمان هايي که داراي حفاظ نيستند)، آلودگي‌هاي هواي شهرها، آب رودخانه‌ها و درياها به مناطق زيرزميني (ناشي از تراکم آمد و شد بازديدکنندگان در يک منطقه و نقض امکانات تخليه يا تصفيه فاضلاب و دفع اصولي زباله‌ها).

نوشته شده توسط الهام حسینی در پنجم آبان 1386 |

آثار اجتماعي و فرهنگي

در کتاب انسان‌شناسي گردشگري (اسميت) اثرات مختلفي در اين رابطه در نظر گرفته شده است.

1ـ بعضي از انواع اثرات اجتماعي ـ اقتصادي، تغييرات طبيعي هستند و فشارهاي ناشي از هر نوع توسعه اقتصادي را شامل مي‌شوند حتي اگر بوميان و گردشگران داراي زمينه‌هاي فرهنگي يکساني باشند.

2ـ اثرات ديگر ناشي از تفاوت اجتماعي _ اقتصادي بين بوميان و گردشگران است که ممکن است داراي زمينه‌هاي اقتصادي ـ اجتماعي يکسان يا متفاوتي باشند که تفاوت سطوح نسبي با توسعه اجتماعي ـ اقتصادي ـ سياسي بوميان و گردشگران به عنوان يک فاکتور مهم شناخته شده است.

3ـ نوع سوم اثرات منتج از تفاوت هاي فرهنگي چشمگير بين بوميان و گردشگران است. آن تفاوت ها ممکن است به ارزشهاي اصلي و نظام قانوني اعتقادات مذهبي، سنن، رسوم، سبک زندگي، الگوهاي رفتاري، نوع لباس، تقسيم‌بندي زمان، گرايش نسبت به بيگانگان و عوامل ديگر مربوط مي‌باشد.

کشور ما (و تقريباً همه کشورهاي جهان سوم) نسبت به اثرات فرهنگي، اجتماعي توسعه جهانگردي بسيار حساس‌اند. هنوز جهانگردان از کشورهاي صنعتي توسعه يافته که داراي فرهنگ و شيوه زندگي کاملاً متفاوت با فرهنگ کشور ما هستند، موجب اصطکاک و تنش بين مردم و جهانگردان خواهد شد. اين برخوردها که به طرق مختلف و اشکال ظريف آشکار مي‌شود، در پاره‌اي مناطق باعث رنجش خارجيان و يا احساس عقب‌ماندگي فرهنگي اتباع کشور شده، در هر صورت به دفع جهانگرد خارجي از سوي مردم منجر مي‌گردد (کروبي، 1384).

در دوران توسعه جهانگردي در صورتي که خط مشي جداسازي جهانگردان و خودکفايي اقتصادي بخش جهانگردي به همراه آموزش ظريف تحمل اجتماعي پيگيري نشود، اينگونه تناقضات فرهنگي در بخش هاي بين مردم و جهانگردان اجتناب‌ناپذير است.

يکي از مقاصد برنامه‌ريزي و سياستگذاري جهانگردي ممانعت از اينگونه درگيري‌ها و کنترل تبعات فرهنگي حضور جهانگردان خارجي است. براي تأمين اين منظور معمولاً يکي از دو شيوه زير مود استفاده قرار مي‌گيرد :

1ـ تمرکز تأسيسات و تجهيزات جهانگردي در نقاط دور از مناطق پرجمعيت باعث مي‌شود تا از اين طريق از مواجهه‌هاي فرهنگ هاي متفاوت مردم و جهانگردان (مثلاً پوشش آنان، نحوه استفاده از دريا، الگوي مصرف و ....) جلوگيري به عمل آيد. اما اين راه‌حل خود موجب مشکلاتي از قبيل ايجاد منطقه اقتصادي فعالي، جدا از محيط اجتماعي و اقتصادي بومي مي‌گردد به علاوه تمرکز تأسيسات و تجهيزات تفريحي به حالتي که استفاده از آن براي مردم بومي ميسر نباشد، صورت ناخوشايندي از حضور جهانگردان است. به همين خاطر چنين شيوه‌اي شايد بتواند براي منطق کم جمعيتي که بالقوه امکان توسعه جهانگردي دارند مفيد باشد.

2ـ ترکيب و پذيرش انواع خاصي از جهانگردان بين‌المللي به منظور جذب مشتريان کم زحمت‌تر و پر درآمدتر به طوري که دريافتي حاصل از اين عده بي‌قليل عدم حضور تعداد کثيري جهانگرد معمولي را جبران مي‌کند. توفيق در اجراي اين سياست انتخاب اصلح را پيشنهاد دارد و مستلزم وجود تجهيزات، خدمات و محيط هاي استثنايي است که در اغلب مناطق با امکانات موجود در کشور و يا برنامه‌هاي مصوب توسعه اجتماعي ـ اقتصادي آن مناطق انطباق ندارد. مع‌الوصف برخي کشورها (نظير موريتاني) اين خط مشي را دنبال کرده و در اجراي آن توفيقاتي نيز بدست آورده‌اند (ضرغام،حميد؛ 1380).

نوشته شده توسط الهام حسینی در دوم آبان 1386 |