صبح صادق ندمد، تا شب يلدا نرود سعدي
دي ماه، در ايران کهن، چهار جشن را در بر داشت: نخستين روز ماه دي و روزهاي هشتم، پانزدهم و بيست وسوم، سه روزي که نام ماه و نام روز يکي بود.
امروز، از اين چهار جشن تنها شب نخستين روز دي ماه، يا شب يلدا، را جشن مي گيرند. يعني آخرين شب پائيز، نخستين شب زمستان، پايان قوس، آغاز جدي و درازترين شب سال.
واژه يلدا سرياني و به معني ولادت است. ولادت خورشيد (مهر، ميترا) و روميان آن را ناتاليس انويکتوس يعني روز تولد (مهر) شکست ناپذير نامند. بنابر باور پيشينيان، در پايان اين شب دراز، که اهريمني و نامبارکش مي دانستند ( و مي دانند )، تاريکي شکست مي خورد، روشنايي پيروز و خورشيد زاده مي شود و روزها رو به بلندي مي نهد، و : « ... نام اين روز ميلاد اکبر است، مقصود از آن انقلاب شتوي است. گويند در اين روز نور از حد نقصان به حد زيادت خارج مي شود، و آدميان نشو و نما آغاز مي کنند و "پري" ها به ذبول و فنا روي مي آورند. » زايش خورشيد و آغاز دي را، آيين ها و فرهنگ هاي بسياري از سرزمين هاي کهن آغاز سال قرار دادند، به شگون روزي که خورشيد از چنگ شب هاي اهريمني نجات مي يافت و روزي مقدس براي مهر پرستان بود. در سده چهارم ميلادي بر اثر اشتباهي که در محاسبه کبيسه ها رخ داد روز 25 دسامبر را (به جاي روز 21 دسامبر) روز تولد ميترا دانسته و تولد عيسي مسيح را نيز در اين آغاز سال قرار دادند. اشاره سنايي نيز به اين تقارن است:
به صاحب دولتي پيوند، اگر نامي همي جويي که از پيوند با عيسي چنان معروف شد يلدا
اين نوع سفر شامل افراد و گروههايي هستند که براي استفاده از تغييرات آب و هوا ( با هدف پزشکي و درماني) استفاده از آب هاي معدني، گذران دوران نقاهت، معالجه و نظاير آن اقدام به مسافرت مي کنند (حضوري:21،1381 ).
مراقبت بهداشتي
مسافرت به يك مكان براي درمان و دستيابي به شيوه اي از درمان كه در كشور يا محل زندگي شخص ميسر نمي گردد.نمونه هايي از اين سفر عبارتند از پزشكها يا بيمارستانهايي كه براي درمان بيماريهاي خاص شهرت جهاني دارند يا داراي تجربه و شيوه عملكرد منحصربه فرد مثل «كلينيك مايو» در ايالت متحده هستند.
زيبايي اندام
اين نوع سفرها شامل مسافرت به يك مكان يا رساندن خود به تشكيلاتي ويژه براي كم كردن وزن يا كارهايي براي حفظ سلامتي، انجام بررسي ها و آزمايش هاي كامل جسماني، انجام كارهايي مثل گرفتن رژيم و يا انجام تمرين هاي خاص ميگردد.بسياري از ميهمانخانه ها و استراحتگاه ها داراي برخي از اين تشكيلات هستند و درباره تمرين ها و ورزش هايي كه موجب سلامت هر چه بيشتر مسافران مي شود، تبليغ مي كنند (تقي زاده انصاري:55،1383).
نام اصلی سیستان «سجستان» یا «سکستان» است که پس از مهاجرت سکهها (سکاها) در زمان فرهاد دوم اشکانی (136- 128 قبل از میلاد) به این نام خوانده شد. سیستان سرزمینی است تقریباً بیابانی که در دنباله کوههای افغانستان و جنوب غربی آن قرار دارد و از شنزارها، باتلاق ها و دریاچه ها و مسیلهای خشکشده تشکیل شده است. رود هیرمند که از کوههای افغانستان سرچشمه گرفته و وارد خاک ایران میشود در این سرزمین جاری است. وسعت منطقه سیستان 4412 کیلومتر مربع و مرکز آن در ایران، شهر زابل است. استان سیستان و بلوچستان یکی از پهناورترین استان های کشوراست که مرزهای طولانی و مشترک با دو کشور افغانستان و پاکستان و آب های نیلگون دریای عمان موقعیتی حساس و استراتژیک به آن بخشیده است. وجود موقعیت یـاد شده و اشتراکات قومی و طایـفه ای در دو سوی مرز مراودات دو جانبه را بدنبال آورده و از دیرباز تجارت و بازرگانی را یک اهرم مهم اقتصادی در منطقه قرارداده است .
در استان سیستان و بلوچستان، یکی از زیباترین جاذبه های اکوتوریسمی این استان در نزدیکی شهر چابهار در منطقه ای به نام لیپار واقع شده که از دید بسیاری از گردشگران اندک این سرزمین پنهان مانده است.
بعد از روستای رمین در 15 کیلومتری چابهار، در مسیر جاده ساحلی چابهار _ گواتر تنگه ای صخره ای مشرف به دره ای سرسبز و زیبا قرار دارد که از بالای آن روستای لیپار در میان سبزه زارها پیداست. در میان دو کوه که فاصله چندانی با هم ندارند، آب بندی ایجاد شده که آب های سرگردان اطراف را در خود جمع کرده و به آبگیری به طول 14 کیلومتر تبدیل شده است. در این آبگیر انواع بوته ها و درختچه های « گز» و « چش» با چشم اندازی زیبا، منطقه ای بکر با اکوسیستم خاصی را بوجود آورده است. پرندگانی چون چنگر، فلامینگو، کشیم، حواصیل های سفید و خاکستری، طاووسکن، باقرقره، تیهو، جیرفتی، عقاب دشتی، خوتکا و دلینجه زیبایی زایدالوصفی در منطقه به وجود آورده اند.
معـماری ایرانی را باید به طور صحـیح از اعـماق تاریخ ایـن سرزمـیـن کهـن مـورد بررسی قـرار داد. معـماری ایرانی به شـش قـرن قـبل از میلاد مسیح باز می گـردد،که مـشـخـصات هـر دوره معـماری را در دوره های مـخـتـلف تاریـخـی شـرح می دهـیـم :
جزیره مرجانی کیش
این جزیره بیضی شکل با مساحت 7 / 89 کیلومتر مربع و با طول 6/ 15 و عرض 7 کیلومتر، در جنوب غربی بندرعباس و در میان آب های نیلگون خلیج فارس واقع شده است. فاصله دریایی این جزیره تا بندرلنگه پنجاه مایل دریایی است. جزیره کیش از نظر محیط زیست طبیعی، یکی از بکرترین مناطق خلیج فارس است. استعدادهای طبیعی و موقعیت جغرافیایی ویژه آن زمینه بهرهبرداری جهانگردی و تجاری از آن را در حد قابل توجهی فراهم ساخته است.سواحل کم نظیر این جزیره مرجانی، نه تنها در فصول گوناگون سال، بلکه در طول یک روز، در ساعات مختلف جلوههای بدیع و گونهگون و بسیار زیبایی از طبیعت را به تماشا میگذارند. سواحل کیش در شرق و شمال شرقی و جنوب از زیباترین سواحل جهان است. در سواحل جنوب غربی آن زیباترین منظره غروب خورشید را می توان دید. از جمله نقاط دیدنی جزیره کیش آکواریوم بزرگ آن است که در گوشه شرقی جزیره، با معماری زیبا قرار دارد و گونههای مختلف ماهیان و آبزیان اطراف جزیره در آن به تماشا گذارده شده است.قریب هفتاد نوع ماهی های تزئینی در این آکواریوم وجود دارد که از نظر شکل و رنگ پولک ها و زیبایی ظاهری، کم نظیر و برخی از آنها نیز بسیار کمیاب هستند. علاوه بر این، مرکز پرورش و کشت مروارید کیش یکی از جذاب ترین دیدنی های جزیره است. اسکله تفریحی جزیره کیش با امکانات مفید و مختصر در بخش جنوبی جزیره از دیگر جاذبه های کیش است. در این اسکله سرگرمی هایی از قبیل گردش در روی آب با قایق کف شیشهای که از بالای آن میتوان عبور گروهی ماهی ها و زیبایی های دنیای زیر آب را مشاهده کرد، هم چنین امکانات ورزش اسکی روی آب برای علاقه مندان فراهم شده است. تفریح غواصی نیز از جمله تفریحات به یادماندنی است که در آب های گرم خلیج فارس همراه راهنمایان مجرب امکانپذیر است. در کنار اسکله تفریحی، پیست دوچرخه سواری نیز در پیرامون جزیره احداث شده است. در این مجموعه (اسکله تفریحی) امکان بازدید از هتل بزرگ کیش و ساختمان ساحلی کازینوی سابق وجود دارد. هم چنین در اطراف یکی از کهنسال ترین درختان جزیره، مجموعهای تفریحی و دیدنی ایجاد شده که به مجموعه درخت سبز معروف است و از جمله مراکز زیبا و جذاب جزیره کیش میباشد و مسافران بسیاری را به خود جذب میکند. جزیره کیش همچنین معماری خاصی را به نمایش گذاشته است که برای هر تازه واردی جالب و در خور تحسین است. معماری کیش دو شکل متمایز دارد: یکی معماری سنتی و دیگری معماری مدرن. معماری سنتی جالب توجه است و مصالح آن غالباً از سنگ های مرجانی موجود در جزیره تشکیل شده است.معماری جدید و مدرن جزیره نیز تقلیدی از معماری بومی و سنتی آن است که نمونه آن در «صفین» دیده میشود. تنها تفاوتی که میان خانههای جدید و قدیم وجود دارد، پراکندگی نسبی و تنوع ارتفاع آنها است. علاوه بر آن، معابر عمومی جدید نیز به نسبت وسیع تر از معابر بخش قدیمی هستند. وسیله رفت و آمد به کیش، کشتی و هواپیما است که از طریق پرواز از تهران یا شیراز یا بندر عباس و اکثر مراکز استانی صورت میگیرد. از جمله امکانات موجود در این جزیره میتوان به انواع هتل های مدرن و سنتی و کلبههای ویلایی، چهارکاخ از مجموعه کاخها، انواع رستوران های ساحلی و مدرن و سنتی. همراه با یک سلسله ویلاهای خصوصی و توریستی مدرن و غیره اشاره کرد. جزیره کیش اولین بندر آزاد تجاری ایران است که امروزه به طور روزانه هزاران نفر جهت خرید و دیدار از زیبایی های طبیعی این جزیره به سمت کیش عزیمت می کنند .
معبد هندوها
ساختمان این معبد، در سال ۱۳۱۰هجری قمری، در زمان حکومت محمد حسن خان سعدالملک احداث شده است. اساس ساختمان این معبد عبارت است از یک اتاق چهارگوش میانی که بر روی آن گنبدی قرار گرفته است. سبک معماری این گنبد را مقرنس های پيرامون آن نه تنها از دیگر گنبدهای موجود در سواحل خلیج فارس، بلکه از گنبدهای سراسر ایران متفاوت می سازد. طرح این بنا کاملاً از معماری معابد هندی متاثر است. این معبد از جمله نشانه های معدود تاریخی بندرعباس است که توجه هر تازه واردی را به خود جلب می کند و امروزه در کنار یکی از یکی از خیابان های اصلی شهر قرار دارد.
درباره خاستگاه بختياري ها، بطور کلي دو نظريه وجود دارد. جمعي از پژوهشگران و مردم شناسان آنان را ايراني الاصل مي دانند. زبان و برخي از عادات و رسوم، برهان اصلي آن دسته را تشکيل مي دهد.از آن جمله " لوريمر " يکي از مستشرقين درباره زبان و لهجه بختـياري ها به پژوهش پرداختـه است. براساس مشخصات جسمي و روحي و عادات، آنها را ايراني الاصل مي داند و معـتـقـد است که پناهگاه کوهـستاني آنها، از حمله اعراب مصونشان داشته است.
تاريخچه شكل گيري ذخيره گاه هاي زيست كره
جمهوري اسلامي ايران در كنفرانس بين المللي انسان و كره مسكون (MAB) در سال ۱۹۶۸ ميلادي داراي ۹ ذخيره گاه زيست كره مي باشد كه در سال ۱۹۷۶ ميلادي به تأييد دبيرخانه برنامه انسان و كره مسكون سازمان ملل رسيده است و ذخيره گاه زيست كره توران با مساحت ۱.۴۷۰.۶۴۰ هكتار بزرگترين ذخيره گاه زيست كره ايران محسوب مي گردد كه بعد از سرنگتي آفريقا واقع در كشور تانزانيا دومين منطقه بيوسفر جهان محسوب مي شود. بطوريكه حفاظت از طبيعت با پژوهش هاي علمي، اندازه گيري كليه جريانات زيست محيطي، آموزش و مشاركت مردم در هم آميخته بدون اينكه فعاليت هاي انساني حذف شود.
سابقه آموزش گردشگری در ايران به سال 1314 برمی گردد. بدنبال تأسيس سازمان جلب سياحان در سال 1342 مدرسه عالی مهمانخانه داری و همچنين در سال 1345 مدرسه عالی هتلداری بنياد گذاشته شدند که خود نقطه عطفی در آموزش گردشگری کشور به شمار می آمد. اعزام گروه های آموزشی سيار به همه استان های کشور ( سال 1348) و اعزام گروه هايی از مربيان آموزشگاه های هتلداری برای آموزش به ايتاليا (سال 1354) از مهمترين اقداماتی است که برای ارتقاء وضعيت آموزش نيروی انسانی در سال های قبل از انقلاب صورت گرفت. پس از انقلاب اسلامی شاهد رشد کمی و کيفی مقاطع و رشته های مرتبط با صنعت گردشگری در سطح کشور هستيم. بطوری که در فاصله سال های 1373 تا 1375 هنرستان کار و دانش در زمينه هتلداری و رشته های وابسته زير نظر آموزش و پروش تأسيس شد. همچنين تحصيلات دانشگاهی در مقطع کاردانی زير نظر دانشگاه جامع – کاربردی، دانشگاه آزاد و موسسه آموزشی بنياد و در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد توسط دانشگاه علامه طباطبايی و دانشگاه آزاد ارايه شد. روند تحولات مهم آموزش گردشگری در ايران به شرح زير مي باشد:
.1314- تاسيس اداره ي جلب سياحان خارجي و تبليغات در وزارت داخله(كشور) و برگزاري 3 دوره آموزشي كوتاه مدت براي 100 نفر از خدمه و آشپزها در داخل كشور . (برگزاری 3 دوره تربيت پيشخدمت و آشپز وارد به طبخ غذاهای فرنگی توسط بلديه تهران زير نظر يک معلم ايتاليايی)
.1342- واگذاري كليه امور مربوط به جهانگردي به سازمان جلب سياحان و تاسيس مدرسه مهمانخانه داري از سوي اين سازمان . (و تأسيس مدرسه عالی مهمانخانه داری توسط وزارت فرهنگ)
.1345- برگزاري اوليـن دوره كوتاه مدت توريسـم توسط سازمان جلب سـياحان و تاسيـس مدرسه عالي هتلـداري از سوي سازمان آموزش و پرورش . ( آغاز بکار مرکز آموزش خدمات جهانگردی سازمان جلب سياحان و تشکيل دوره های کوتاه مدت مديريت هتل، راهنمای جهانگردان و ميزبانی ) (تأسيس مدرسه عالی هتلداری در سطح فوق دييپلم توسط وزارت آموزش و پرورش)
.1354- اعزام اولين گروه 25 نفري از مربيان آموزشگاه هاي هتلداري و کارآموختگان ممتاز دوره های آموزشی هتلداری و جهانگردی برای آموزش 3 ماهه به ايتاليا .
.1374- تاسيس رشته مديريت جهانگردي در دانشگاه علامه طباطبايي
.1375- تأسيس مرکز آموزش عالی جهانگردی وابسته به سازمان مراکز ايرانگردی و جهانگردی و تاسيس مركز آموزش عالي هتلداري و سياحتي بنياد
.1383- پذيرش دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد رشته مديريت جهانگردی دانشگاه علامه طباطبايی
تاريخ فرش دستباف
اينكه اولين فرش بافته شده بصورت تار و پود به كدام سرزمين تعلق دارد و آيا ايرانيان يا چينيان خالق اين هنرند يا ساير اقوام ؟ به درستي معلوم نيست اما فرش « پازيريك» كه قديميترين دستباف بشري است كه تاكنون كشف گرديده و موجود است تا اندازهاي به اين سؤال پاسخ ميدهد اخيراً در ناحيه سنيانگ چين از مقبرهاي قديمي، فرش چند صد سالهاي كشف شده كه نقش آن شباهتهايي به فرشهاي ايران دارد. با كشفيات مذكور و ساير آثار ميتوان مركز عمده فرش قديم جهان را از ايران، آسياي صغير، تركستان، چين، هندوستان، مناطقي از شرق اروپا، شمال آفريقا و … است. فرش ايران داراي تاريخ بسيار طولاني است در ايران از ديرباز، بافتن متداول بوده است. پروفسور رودنكو كاشف فرش پازيريك معتقد است: «قالي مذكور كار مردم ماد يا پارس و پارت (خراسان) بزرگ است».
شلوغي شهرها از يك طرف و آلودگي هوا از طرف ديگر سبب شده تا مردم از حصار ديوارهاي شهر خارج شده و به دنبال مأوايي امن، ساكت و عاري از هرگونه آلودگي بروند تا براي ساعاتي در آنجا آرامش از دست رفته خود را بازيابند و آن هنگام است كه آنها به سوي طبيعت مي آيند تا از هواي پاك و جاذبه هاي آن استفاده كنند.يكي از اين مناطق، منطقه حفاظت شده لار است كه طول دوران سرما و نبود شرایط مناسب کشاورزی در این بخش، مانعی مهم براي شکل گيري و استقرار روستاها است. اما مراتع بسیار وسیع این منطقه در فصل تابستان از چراگاه های چادر نشينان و بسياري از عشاير اطراف تهران به شمار مي رود.
در سالنامه ايراني (3745) اين روز سوم آذرماه به نام جشن آذرگان نام گذاري شده است. واژه آذر اوستايي و به چم (معنی) آتش است و يكی از چهار آخشيج (عنصر) بنيادين و پاک نزد نياكان ما بوده است.از آنجا كه آتش بهترين و تيزترين آخشيج پاک كننده و همچنين گرما مي باشد، از دير باز نزد ايرانيان گرامي بوده است، از همين روی نياكان ما، آتش را به نمايندگي "پاكي" همچو پرچمي در آتشكده ها نگه مي داشتند و هرگز آتش پرست نبوده اند. نياكان ما و زرتشتيان در جشن آذرگان مانند ديگر جشن ها با جامه آراسته و پاک به آدريان ها می روند و با خواندن آتش نيايش، بخشی از اوستا، اهورامزدا را سپاس گفته و پس از نيايش به شادی می پردازند.