استان خراسان جنوبي از شرق با كشور افغاستان هم مرز است در شمال با استان خراسان رضوي ودر شمال غربي وغرب با استان يزد ودر جنوب غربي نيز با استان كرمان واز جنوب با استان سيستان وبلو چستان متصل است .
استان خراسان جنوبي در ناحيه قهستان واقع بوده كه زماني ساكارت ها در اين مناطق حضور داشته اند كه از اسناد و سوابق وكتبيه هاي هخامنشي ميتوان استنباط كرد واز آثار موجود ،قرينه هاي گذشته اي كهن اين ديار بدست مي آيد .
استان خراسان جنوبي شامل شهرستان هاي (بيرجند،قاين ،نهبندان،سربيشه، فردوس،سرايان) مي باشد .
اين استان به دو قسمت كوهستاني مرتفع وپست وهموار تقسيم شده است
-شهرستان بيرجند:
اين شهرستان مركز استان خراسان جنوبي مي باشد از اين شهر سياحان ومورخاني همچون ماركوپولو ،ياقوت حموي،مقدسي،حمدالله مستوفي وحافظ ابرو در كتاب هاي خود ياد كرده اند . داراي آثار تاريخي قلعه بيرجند مربوط به دوره صفويه،بند دره (منطقه نمونه گردشگري) كه در منطقه كوهستاني از رشته كوه هاي باقران در فاصله 8 كيلومتري شهر بيرجند قراردارد ودر زمان حكمراني حشمت الملك ساخته شده است ،ارگ كلاه فرنگي كه داراي هفت طبقه مي باشدو از بناهاي شاخص تاريخي بيرجند مي باشد و مربوط به دوره زنديه است اين شهر داراي مساجد و حسينيه هاي تاريخي زيادي مي باشد كه برخي به دوران پيش از اسلام نيز برمي گردد كه مي توان به مسجد جامع پائين شهر،مسجد چهار درخت ،مسجد عاشورا اشاره كردواز حسينيه ها ي قديمي آن به حسينيه آراسته ،حسينيه محبان الزهراء ،حسينيه نواب وحسينيه گود و...اشاره كرد .مدارس تاريخي مي توان به مدرسه شوكتيه اشاره داشت كه در سال 1312 ساخته شده است.
خانه هاي تاريخي معروف آن خانه آراسته ،خانه پردلي ،خانه علوي و..مي باشد .
شهر بيرجند داراي باغي هاي زيباي قديمي وتاريخي مثل باغ وعمارت اكبريه،باغ وعمارت شوكت آباد ،باغ وعمارت رحيم آباد ،باغ وعمارت معصوميه و... مي باشد .
داراي سنگ نگاره هاي مثل سنگ نگاره كال جنگال لاخ مزار كوچ،سنگ نگاره كال جنگال ،سنگ نگاره دل آباد (كاشف :نويسنده )
وداراي روستاه هاي زيبا مثل روستاي خراشاد ،روستاي بهلگرد و...مي باشد.
-شهر خوسف:
يكي از قديمي ترين شهرهاي خراسان جنوبي كه به ديار گله اي نرگس معروف است ،شهر خوسف مي باشد شهرخوسف داراي بافت تاريخي و زيبا مي باشديكي از آثار ارزشمند اين خطه سنگ نگاره كال جنگال مي باشد از آثار ديگر مي توان به مسجد جامع خوسف اشاره كرد كه مربوط به دوران اوليه اسلام است ديگر آثار تاريخي مقبره ابن حسام خوسفي شاعر معروف دوره صفوي،خانه تاجور،خانه مالكي ،و روستاي تاريخي و كويري خور كه در حاشيه كوير لوت قراردارد و داراي چشم انداز هاي زيبا مي باشد. و آبگرم لوت هم در اين منطقه واقع شده است.
-شهرستان قاين:
درشمال بيرجند قرار دارد وبه سرزمين طلاي سرخ معروف است داراي آثار تاريخي ومذهبي شامل: مسجد جامع مربوط به قرن 9 ه .ق ،آرامگاه بوذجمهر از عرفاي نامدار مربوط به سده چهارم ه.ق،اين شهرستان داراي غار هاي متعدد وجالب نيز مي باشد مثل غار جوجه ،غار ترشو،غار نوغاب،ويكي از قلعه هاي معروف آن قلعه حسين قايني ميباشد كه در زمان حمله اسكندر مقدوني به ايران سيزده هزار سپاهي در آن وجود داشته است،. مقبره امازاده زيد النار فرزند موسي كاظم (ع)،مسجد جامع خضري مربوط به دوره صفوي ،و....مي باشد.
-شهرستان در ميان:
در شرق استان قرار داردآثار تاريخي ومذهبي آن مسجد جامع هندوالان ،مسجد جامع درخش،مقبره سلطان ابراهيم رضا (ع)،قلعه تاريخي فورگ مربوط به دوره افشاريه، قلعه كل حسن صباح كه دومين مركز عمده دفاعي اسماعيليان پس از قلعه الموت بوده است ،خانه استاد سعيدي واقع در روستاي نوزاد و..مي باشد.
-شهرستان سربيشه:
در جنوب شرقي بيرجند واقع شده آثار تاريخي و مذهبي آن قلعه كهنه سربيشه ،باغ وعمارت مود،مزار بي بي زينب خاتون (خواهر حضرت امام رضا(ع)،روستاه هاي اعجاب انگيز چنشت (دارا ي غار هاي زيبا و شرايط اقليمي و پوشاك متفاوت و زيبا و روستاي ماخونيك داراي خانه هاي كوتاه با مردمان كوتاه قد وآداب و رسوم خاص با آداب و مراسم خاص ديدني كه تا حالا توريست هاي زيادي را به خود جلب كرده است ،آبترش سربيشه داراي آب سرد كه در درمان بيمارهاي پوستي،اعصاب وروان و عضلاني موثر مي باشد.
-شهرستان نهبندان:
درجنوب استان قرار داردآثار تاريخي و مذهبي، تاريخي نهبندان،قلعه شاه د‍‍‍‍ژ،مسجد عاشورا ومسجد طارق، مزار سيد علي ،قدمگاه حضرت ابولفضل (ع)،خانه تاريخي سالار،و در نهبندان ميتوان به روستاي زيباي ده سلم رفت و ازآنجا به زيبا ترين كوير دنيا ،نقطه صفر حيات، كوير لوت مي توان سفر كرد جاي كه به شهر افسانه اي لوت معروف است كه البته پاي هيچ بشري به آنجا بازنشده است داراي كويري زيبا و تحسين برانگيز است ومي تواند توريست هاي زيادي را از اقصي نقاط جهان به خود جلب كند.
-شهرستان فردوس:
در شمال غربي استان خراسان جنوبي قرار دارد.
نام قديم فردوس "تون "بوده است آثار تاريخي و مذهبي مدرسه علميه علماء ،مسجد و حمام كوشك،بارگاه امام زادگان سطان محمد و ابراهيم،آبگرم معدني فردوس كه در درمان بيماري هاي پوستي ومفصلي موثر است .
بشرويه:
در اين شهرآثار تاريخي شگفت انگيزي وجود دارد بافت تاريخي بشرويه و باد گيرها و خانه هاي خشتي و كوير زيباي آن كه مربوط به دوره صفويه است و خانه مستوفي كه مربوط به دوره قاجاريه است وحسينيه حاجي علي اشرف وقلعه دختر ساخته اسماعيليان هربيننده اي را به تعجب باز مي دارد .
-شهرستان سرايان:
در شمال غربي استان ، سابقه تاريخي آن به قبل از اسلام برمي گردد.آثار تاريخي مسجد جامع سرايان ،كاروان سرا،مقبره تورانشاه، مسجد جامع سه قلعه،آب انبار كمال آيسك ،قلعه سرايان ،و....مي باشد.
                            صنايع دستي استان خراسان جنوبي
خراسان جنوبي داراي هنرمندان چيره دست وماهري مي باشد كه با ظرافت خاص آثار خارق العاده اي را خلق ميكنند كه شامل سفالگري ،آهنگري،حصير بافي،سبد بافي، نمد مالي، زيلو بافي،پارچه بافي،ريسندگي،دباغي،سوزن دوزي ،قلاب بافي وقالي بافي ميباشد.

                     رقص وموسيقي محلي استان خرسان جنوبي
در استان خراسان جنوبي از دايره ،سرنا ،دهل،ني،و...جهت نوازندگي استفاده مي شود موسيقي در منطقه خراسان جنوبي،از سابقه بسيار طولاني و قديمي برخوردار است ورقص هاي محلي اصيل ،چنشتي،چپ وراست،شيرچه، سه ضرب ،چوب بازي و.. مي باشد.
ويژگي موسيقي محلي در حركات ريتميك ونمايشي آن است .
                                 سوغات خراسان جنوبي

 داراي محصولات استراتژيك در سطح كشور وجهان مي باشد كه ازآن جمله ميتوان به محصولات زعفران،زرشك،انار نام برد از ديگر محصولات مي توان به عناب اشاره كرد كه شهرستان بيرجند ، بيشترين توليد را درسطح كشور دارد واز ديگر محصولات آلو بخارا ،كشك ،قره قروت، توت خشك،قالي و.. را مي توان اشاره كرد كه به عنوان سوغات به اقصي نقاط كشور و جهان به عنوان محصولات ممتاز وسوغات عرضه مي شود.

نوشته شده توسط الهام حسینی در دوم اسفند 1387 |